FLEXIBEL ONDERWIJS
Van onderwijsinstellingen wordt steeds meer flexibiliteit verwacht. Studenten willen meer keuzevrijheid, hun eigen studieplan vormgeven en zelf het tempo en de voorwaarden bepalen. Daarnaast is er vanuit de maatschappij en het bedrijfsleven een grote behoefte om mensen snel en makkelijk te kunnen om- en bijscholen tijdens hun professionele leven.
Deze tijd vraagt van onderwijsinstellingen dat zij zich transformeren van een centraal gestuurde ‘voltijds onderwijsfabriek’ naar een organisatie die diverse doelgroepen kan bedienen. Gelukkig hebben veel opleidingsinstituten de ambitie om daarin te veranderen; zij willen kunnen inspelen op de uiteenlopende wensen en eisen van een veel bredere doelgroep.
Maar hoe maak je die ambitie waar? Hoe ontwerp je onderwijs dat flexibel is en makkelijk kan worden aangepast aan veranderende omstandigheden, behoeften en technologische ontwikkelingen?
Flexibel onderwijs start met de Educator Onderwijscatalogus.
Met de Onderwijscatalogus ontzorgt Educator onderwijsinstellingen met belangrijke uitdagingen, zoals:
Efficiënte afwikkeling van heterogene instroom van studenten
In de toekomst zal de instroom van studenten steeds heterogener worden, variërend van voltijds studenten die meerjarige opleidingen volgen tot bijvoorbeeld professionals die juist kiezen voor kortlopende modules. Al deze instroomgroepen vragen om een eigen administratieve afwikkeling met daarbij de nodige variabelen als het gaat om financiering en verantwoording. Voor een onderwijsinstelling is het van belang dat bij al deze keuzes en opties de administratieve belasting zo klein mogelijk blijft.
Diversiteit in flexibiliseringsmogelijkheden
Flexibel onderwijs kan op veel verschillende manieren worden vormgegeven, bijvoorbeeld door tempodifferentiatie of door de manier waarop getoetst wordt of een student een doel heeft bereikt of kennis beheerst. Die veelheid aan mogelijkheden vraagt om een flexibel administratief systeem dat individueel gemaakte keuzes per student vastlegt en inzichtelijk maakt voor de belanghebbenden.
Individuele keuzes vastleggen
Flexibel onderwijs betekent dat studenten de vrijheid hebben om een individueel studieplan uit te stippelen. Het onderwijs- en examenprogramma wordt weliswaar in algemene zin vastgelegd in de onderwijscatalogus, maar op individueel niveau gekoppeld aan een student. Wanneer zich honderd studenten aanmelden, zijn dat potentieel honderd verschillende studieplannen. Zo zijn er studenten die op verschillende momenten instromen, hun eigen studietempo aanhouden of verschillende inhoudelijke keuzes maken gedurende hun studie (binnen of buiten het opleidingsprogramma), zoals minoren, keuzedelen of modules.
Meer keuzemogelijkheden in procesafhandeling
Als onderwijsinstellingen zich gaan richten op een breder publiek en te maken krijgen met een meer heterogene instroom, heeft dat gevolgen voor de afhandeling van belangrijke zaken als:
– de betaling,
– de wensen in het gebruik van de informatievoorziening
– het wel of niet maken van toetsen en daarmee het wel of niet verkrijgen van een certificaat of diploma
– de vorm van certificaten, zoals het verkrijgen van een (Edu)Badge of de mogelijkheden van micro-credentials.
Diversiteit in het vastleggen van studievoortgang
Onderwijsflexibilisering stelt ook extra eisen aan de manier waarop studenten worden gevolgd en begeleid. Er leiden immers “meerdere wegen naar Rome” (het doel) en voor de een is die weg (met de leeractiviteiten) langer dan voor de ander. De onderwijsactiviteiten en wijze van evalueren hoeft niet voor alle studenten hetzelfde te zijn. Zo is er de mogelijkheid van formatief evalueren, waarbij cijfers niet meer de graadmeter zijn. Om de studievoortgang te meten, ontwikkeling te stimuleren en het leerproces te bevorderen wordt bij formatief evalueren vaak gebruik gemaakt van feedback of feed forward.
Op het moment dat je flexibel onderwijs of gepersonaliseerd leren introduceert, worden de diverse vormen van begeleiding en evaluatie nóg belangrijker. In het MBO wordt op enkele plekken al geëxperimenteerd met flexibele toetsvormen (aan de hand van de leeruitkomsten zoals geformuleerd binnen de pilots flexibilisering in het hoger onderwijs). Hierbij krijgt de student de vrijheid om te kiezen hoe hij wil aantonen dat hij een leeruitkomst heeft behaald, losstaand van het kwalificatiedossier. De student kan bijvoorbeeld kiezen voor een praktijkopdracht, portfolio opdracht of schriftelijk tentamen.